Tin tức

Shop drawing và phối hợp mặt bằng cơ điện: tránh đụng độ trên trần nhà xưởng

  • Ngày đăng:
  • Tác giả: Ban biên tập

Shop drawing cơ điện là bản vẽ thi công chi tiết đã chồng ghép các hệ thống. Bài viết nêu quy trình lập, nguyên tắc ưu tiên cao độ và các đụng độ hay gặp khi thi công.

Ảnh bài viết: Shop drawing và phối hợp mặt bằng cơ điện: tránh đụng độ trên trần nhà xưởng

Shop drawing là gì và vì sao cơ điện cần nó?

Shop drawing cơ điện là bản vẽ thi công chi tiết do nhà thầu lập từ bản vẽ thiết kế, thể hiện vị trí, cao độ, kích thước thực tế của từng tuyến ống, máng cáp, thiết bị. Bản vẽ thiết kế cho biết hệ thống làm gì. Shop drawing cho biết lắp ở đâu, cao bao nhiêu, đi vòng chỗ nào.

Trên một trần nhà xưởng thường có ống gió, ống nước, đường ống chữa cháy, máng cáp, đèn và đôi khi cả đường khí nén. Mỗi hệ thống được thiết kế riêng nên khi chồng lên nhau chúng có thể chiếm cùng một chỗ. Phát hiện trên giấy thì sửa trong vài giờ. Phát hiện lúc đã lắp xong thì phải tháo, cắt, đổi hướng, mất hàng tuần.

Quy trình lập và phối hợp

  1. Khảo sát hiện trạng: đo cao độ xà gồ, đáy kèo, cầu trục, cửa mái, vị trí cột. Bản vẽ kết cấu và thực tế có thể lệch.
  2. Dựng bản vẽ từng bộ môn: điện, ống gió, ống nước, PCCC, khí nén, mỗi bộ môn một lớp.
  3. Chồng ghép các lớp và đánh dấu điểm xung đột. Chồng trên mặt bằng và cả trên mặt cắt, vì nhiều xung đột chỉ thấy rõ ở mặt cắt.
  4. Họp phối hợp giữa các nhà thầu, tư vấn thiết kế và chủ đầu tư để quyết định ai nhường ai.
  5. Chốt cao độ và tọa độ, cập nhật bản vẽ, ghi số phiên bản và ngày.
  6. Trình duyệt và chỉ thi công theo bản vẽ có chữ ký duyệt mới nhất.

Nguyên tắc ưu tiên khi hai hệ thống tranh chỗ

Không có công thức cứng, nhưng thực tế công trường thường theo những nguyên tắc sau, và nên thống nhất bằng văn bản trước khi vẽ:

  • Ống tự chảy giữ độ dốc. Ống thoát nước cần dốc liên tục nên khó đổi cao độ. Các tuyến khác nhường.
  • Hệ thống lớn chiếm vị trí trước. Ống gió tiết diện lớn khó uốn lượn, thường đặt trước, ống nhỏ và máng cáp đi quanh.
  • Đường ống áp lực dễ đổi hướng hơn ống tự chảy, vì có thể dùng thêm co cút.
  • Chừa không gian bảo trì: khoảng thao tác để thay lọc, rút dàn lạnh, mở nắp máng cáp, thay đèn.
  • Đầu phun chữa cháy không được bị che chắn. Ống gió rộng hoặc máng cáp ngang qua phía trên đầu phun làm giảm tác dụng. Khi xung đột, trao đổi lại với đơn vị thiết kế PCCC. Hồ sơ PCCC luôn bám theo bản vẽ đã được thẩm định (nếu công trình thuộc diện phải thẩm định về PCCC).

Các đụng độ hay gặp trên trần nhà xưởng

  • Ống gió, đường ống PCCC và máng cáp cùng đi một dải dưới xà gồ. Mỗi hệ thống đều dùng điểm treo vào xà gồ, nhưng không đủ chỗ cho cả ba.
  • Cầu trục hoặc palang quét qua tuyến ống. Chỉ lộ ra khi lắp xong và chạy thử cầu trục.
  • Đèn treo trùng vị trí ống gió. Phải dời đèn, kéo theo thay đổi độ rọi.
  • Điểm xuyên tường, xuyên sàn không có sẵn lỗ chờ. Khoan phá sau gây nứt, mất thời gian bịt ngăn cháy lan.
  • Tuyến ống đi qua vị trí cửa cuốn, cửa thoát hiểm. Cao độ thấp hơn chiều cao thông thủy của cửa, xe nâng không qua được.

Hậu quả khi bỏ qua bước phối hợp

Hệ quả quen thuộc: chậm tiến độ do các tổ đội chờ nhau, vật tư cắt bỏ, phát sinh nhân công làm lại, và đôi khi phải đổi thiết bị sang loại thấp hơn, kém hiệu suất hơn. Nghiêm trọng hơn, những xung đột bị xử lý vội ngay tại hiện trường thường không được ghi lại, gây khó khăn khi lập bản vẽ hoàn công và bảo trì.

Một số lưu ý khi thi công trên khung thép

Nhà xưởng khung thép có thể dùng chung điểm treo, nhưng mỗi điểm chịu tải có giới hạn. Tổng tải của ống gió, ống nước đầy nước, máng cáp và cáp phải được kiểm tra với xà gồ trước khi treo. Việc khoan, hàn lên kèo, cột cần đơn vị thiết kế kết cấu chấp thuận. Lắp đặt thiết bị trên cao dùng xe nâng cắt kéo hoặc xe nâng người, và phải thống nhất thứ tự lắp: hệ thống nằm cao nhất, khó thao tác nhất lắp trước.

Những công trình như nhà xưởng KCN Quang Minh, nơi hộp nút ấn báo cháy và ống được lắp trên cột thép và mái, là loại việc mà vị trí từng hạng mục cần được chốt trước khi thi công. Ở công trình Bắc Lý, Lý Nhân, tuyến ống PCCC được lắp trên cao bằng xe nâng người. Với chủ đầu tư cần một đơn vị phối hợp nhiều hạng mục, xem thêm hệ thống điện nhà xưởng và các lĩnh vực cơ điện đi kèm.

Nên làm gì trong tuần đầu của dự án

  • Thống nhất bằng văn bản quy tắc ưu tiên cao độ giữa các hệ thống.
  • Chốt định dạng bản vẽ, tỉ lệ, hệ tọa độ và cách đặt số phiên bản.
  • Đặt lịch họp phối hợp định kỳ, có biên bản, có người quyết định cuối cùng.
  • Yêu cầu mọi nhà thầu nộp bản vẽ đúng hạn để kịp chồng ghép trước khi đặt vật tư.

Câu hỏi thường gặp

Shop drawing do ai lập?

Mỗi nhà thầu lập cho phần việc của mình, sau đó chồng ghép với các bộ môn khác. Khi một nhà thầu làm nhiều hạng mục, việc phối hợp nội bộ dễ hơn, nhưng vẫn phải trình duyệt.

Có bắt buộc dùng phần mềm BIM không?

Không bắt buộc. Bản vẽ 2D chồng ghép kỹ, kèm mặt cắt, vẫn đủ cho nhiều nhà xưởng. BIM hữu ích khi công trình phức tạp và nhiều bộ môn.

Bản vẽ hoàn công khác shop drawing thế nào?

Hoàn công thể hiện đúng những gì đã lắp thực tế, kể cả các thay đổi tại hiện trường. Shop drawing là bản vẽ trước thi công.

Quay lại trang tin tức

Bài viết liên quan

HỢP TÁC VÀ PHÁT TRIỂN CÙNG THỊNH PHÁT VINA

Đồng hành cùng chủ đầu tư, tổng thầu và đối tác trong xây dựng, PCCC và cơ điện tại Bắc Ninh và các tỉnh lân cận.