5 lỗi thường gặp khi thi công hệ thống cấp thoát nước

Vì sao lỗi thi công cấp thoát nước thường khó phát hiện sớm?

Khác với hệ thống điện có thể phát hiện sự cố gần như ngay lập tức khi vận hành, nhiều lỗi thi công cấp thoát nước chỉ bộc lộ sau một thời gian sử dụng, khi đường ống đã bị che lấp trong tường, sàn hoặc trần, khiến việc sửa chữa tốn kém và ảnh hưởng đến hoạt động của công trình. Nhận diện sớm các lỗi phổ biến sau đây sẽ giúp chủ đầu tư và ban quản lý dự án giám sát thi công hiệu quả hơn.

1. Độ dốc đường ống thoát nước không đảm bảo

Đây là lỗi phổ biến nhất, xảy ra khi đường ống thoát nước không được thi công đúng độ dốc thiết kế, dẫn đến nước thoát chậm, đọng cặn và gây tắc nghẽn theo thời gian. Nguyên nhân thường do thi công ẩu, không kiểm soát cao độ trong quá trình lắp đặt hoặc do đường ống bị lún, xê dịch sau khi đổ bê tông.

Cách phòng tránh: kiểm tra cao độ bằng máy thủy bình tại nhiều điểm trên tuyến ống trước khi che lấp, không chỉ kiểm tra tại điểm đầu và điểm cuối.

2. Không thử kín, thử áp lực trước khi che lấp

Một số công trình bỏ qua bước thử kín đường ống thoát nước hoặc thử áp lực đường ống cấp nước trước khi tô trát, đổ sàn, dẫn đến khi phát hiện rò rỉ thì chi phí đục phá sửa chữa đã tăng lên rất nhiều so với xử lý ngay từ đầu.

Cách phòng tránh: yêu cầu đơn vị thi công lập biên bản thử áp lực, thử kín có xác nhận của giám sát trước khi tiến hành các công tác hoàn thiện che lấp đường ống.

3. Bố trí sai vị trí hoặc thiếu hố ga thăm

Thiếu hố ga thăm tại các điểm chuyển hướng hoặc khoảng cách giữa các hố ga quá xa so với khuyến nghị kỹ thuật khiến việc thông tắc, bảo trì đường ống về sau gặp nhiều khó khăn.

Cách phòng tránh: đối chiếu bản vẽ shop drawing với thực tế thi công, đảm bảo hố ga thăm được bố trí đầy đủ tại các vị trí cần thiết theo tiêu chuẩn thiết kế.

4. Không phối hợp với các hệ thống cơ điện khác

Đường ống cấp thoát nước thi công không phối hợp với hệ thống điện, HVAC có thể dẫn đến xung đột vị trí lắp đặt, hoặc tệ hơn là đường ống nước đi gần đường dây điện, tủ điện, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn khi có rò rỉ.

Cách phòng tránh: lập bản vẽ phối hợp đa hệ thống (MEP coordination drawing) trước khi thi công, đặc biệt tại các khu vực trần thả, hộp kỹ thuật có nhiều hệ thống đi chung.

5. Sử dụng vật tư không đúng chủng loại, quy cách thiết kế

Việc thay thế vật tư không đúng quy cách (đường kính ống, cấp áp lực chịu đựng) so với thiết kế ban đầu, dù với lý do tiết kiệm chi phí, có thể ảnh hưởng đến tuổi thọ và khả năng chịu tải của hệ thống về lâu dài.

Cách phòng tránh: kiểm tra chứng chỉ xuất xứ, thông số kỹ thuật của vật tư trước khi đưa vào thi công, đối chiếu với bảng vật tư đã được phê duyệt trong hợp đồng.

Vai trò của giám sát thi công trong phòng tránh lỗi

Phần lớn các lỗi kể trên đều có thể phòng tránh nếu có sự giám sát chặt chẽ ngay trong quá trình thi công, trước khi các hạng mục hoàn thiện che lấp đường ống. Chủ đầu tư nên yêu cầu đơn vị thi công cung cấp đầy đủ biên bản nghiệm thu từng phần (kiểm tra cao độ, thử áp lực, thử kín) kèm hình ảnh thực tế, làm căn cứ đối chiếu khi có sự cố phát sinh sau này, đồng thời là cơ sở quan trọng khi thực hiện bảo hành công trình.

Chi phí xử lý sự cố sau khi che lấp cao hơn nhiều lần

Một điểm cần lưu ý là chi phí xử lý các lỗi cấp thoát nước sau khi công trình đã hoàn thiện thường cao hơn rất nhiều so với chi phí phòng ngừa trong quá trình thi công. Việc đục phá sàn, tường đã hoàn thiện để xử lý đường ống rò rỉ hoặc tắc nghẽn không chỉ tốn kém về vật liệu, nhân công mà còn ảnh hưởng đến hoạt động đang diễn ra tại công trình, đặc biệt với nhà xưởng đang vận hành sản xuất hoặc tòa nhà đã có người sử dụng. Đây là lý do vì sao việc đầu tư thời gian giám sát kỹ lưỡng ở giai đoạn thi công luôn là lựa chọn tiết kiệm hơn về tổng chi phí vòng đời công trình.

Danh mục kiểm tra dành cho chủ đầu tư trước khi che lấp đường ống

• Đối chiếu vị trí, cao độ đường ống thực tế với bản vẽ shop drawing đã duyệt.
• Yêu cầu biên bản thử áp lực đường ống cấp nước có xác nhận của giám sát.
• Yêu cầu biên bản thử kín đường ống thoát nước, đặc biệt tại các mối nối và điểm xuyên sàn.
• Kiểm tra vị trí hố ga thăm, độ dốc thoát nước bằng máy thủy bình tại hiện trường.
• Chụp ảnh, quay video lưu trữ hiện trạng đường ống trước khi che lấp, phục vụ tra cứu khi cần bảo trì, sửa chữa về sau.

Vai trò của tư vấn giám sát độc lập

Với các dự án quy mô lớn, nhiều chủ đầu tư lựa chọn thuê thêm đơn vị tư vấn giám sát độc lập bên cạnh đội ngũ của nhà thầu thi công, nhằm tạo thêm một lớp kiểm tra chéo cho các hạng mục dễ phát sinh lỗi như cấp thoát nước. Tư vấn giám sát độc lập không tham gia thi công nên có thể đánh giá khách quan hơn về chất lượng lắp đặt, đồng thời hỗ trợ chủ đầu tư xác nhận các biên bản nghiệm thu quan trọng trước khi cho phép che lấp đường ống, giảm thiểu rủi ro phát sinh tranh chấp về sau giữa các bên liên quan.

Xem thêm về dịch vụ thi công hệ thống cấp thoát nước của Thịnh Phát Vina.