Báo cháy địa chỉ và báo cháy thường: chọn loại nào cho nhà xưởng
Báo cháy thường chỉ cho biết vùng cháy, báo cháy địa chỉ chỉ ra từng thiết bị. Bài viết so sánh hai loại theo tiêu chí nhà xưởng và những lỗi hay gặp khi lắp trên kết cấu thép.
Báo cháy thường (theo vùng) chỉ cho biết cháy xảy ra ở vùng nào. Báo cháy địa chỉ cho biết chính xác đầu báo hoặc nút ấn nào đã kích hoạt. Nhà xưởng nhỏ, ít vùng, mặt bằng đơn giản thường đủ dùng loại thường. Nhà xưởng lớn, nhiều khu vực, trần cao hoặc cần định vị nhanh thì loại địa chỉ có lợi thế rõ. Quyết định cuối cùng phải theo thiết kế được thẩm định và tiêu chuẩn báo cháy đang có hiệu lực.
Lưu ý: loại hệ thống, số vùng, vị trí đầu báo phải theo hồ sơ thiết kế được cơ quan có thẩm quyền thẩm định. Bài viết này là kinh nghiệm chọn lựa và thi công, không thay thế hồ sơ thiết kế. Từ 01/7/2026 thủ tục chấp thuận kết quả nghiệm thu PCCC của cơ quan Công an đã được bãi bỏ, chủ đầu tư tự nghiệm thu và chịu hậu kiểm; quy định vẫn có thể thay đổi nên hãy đối chiếu với cơ quan có thẩm quyền tại địa phương.
Hai loại khác nhau ở đâu?
Báo cháy thường (theo vùng)
Nhiều đầu báo được nối chung trên một kênh. Khi một đầu báo kích hoạt, trung tâm chỉ sáng đèn của cả kênh đó. Muốn biết đầu nào, nhân viên phải đi kiểm tra từng đầu trong vùng. Dây cáp đi theo nhánh từ trung tâm ra từng vùng.
Báo cháy địa chỉ
Mỗi đầu báo, nút ấn, module có địa chỉ riêng. Trung tâm hiển thị đúng thiết bị đã kích hoạt, đôi khi kèm mô tả vị trí đã nhập. Các thiết bị thường nối trên một vòng cáp (loop). Khi dùng bộ cách ly ngắn mạch, nếu một đoạn cáp bị đứt hoặc chập, phần còn lại của vòng vẫn làm việc được.
Bảng so sánh theo tiêu chí nhà xưởng
| Tiêu chí | Báo cháy thường | Báo cháy địa chỉ |
|---|---|---|
| Xác định điểm cháy | Theo vùng, phải đi tìm trong vùng | Đến từng thiết bị |
| Quy mô phù hợp | Nhà xưởng nhỏ, ít vùng | Nhà xưởng lớn, nhiều khu, nhiều tầng |
| Đi cáp | Nhiều tuyến cáp về trung tâm | Ít tuyến hơn do đi theo vòng |
| Mở rộng về sau | Thêm vùng cần thêm kênh, tủ có thể hết kênh | Thêm thiết bị vào vòng trong giới hạn nhà sản xuất |
| Đầu tư ban đầu | Thường thấp hơn | Thường cao hơn về thiết bị, nhưng giảm công kéo cáp |
| Cấu hình, nạp địa chỉ | Đơn giản | Cần người biết lập trình, đặt địa chỉ |
Chọn loại nào cho nhà xưởng của bạn?
Hãy trả lời năm câu hỏi sau trước khi chốt với đơn vị thiết kế:
- Có bao nhiêu khu vực riêng biệt? Nếu một vùng quá rộng, tìm điểm cháy bằng mắt sẽ mất thời gian trong lúc đang có khói.
- Trần cao bao nhiêu? Trần cao làm khói loãng và lên chậm, nên đôi khi cần loại đầu báo phù hợp như đầu báo khói tia chiếu thay cho đầu báo điểm.
- Có định mở rộng nhà xưởng không? Nếu có kế hoạch nối thêm nhịp, hệ thống địa chỉ dễ mở rộng hơn, miễn trong giới hạn thiết bị của nhà sản xuất.
- Ai vận hành? Cần có người đọc được sự kiện trên trung tâm và đặt lại sau khi xử lý.
- Thiết kế đã thẩm định yêu cầu gì? Đây là câu trả lời quyết định. Chỉ thay đổi loại hệ thống khi có xác nhận của đơn vị thiết kế và cơ quan có thẩm quyền khi cần.
Những lỗi hay gặp ngoài công trường
Báo giả do môi trường
Bụi mịn, hơi nước, khói hàn, khí thải xe nâng chạy dầu và hơi sơn có thể làm đầu báo khói kích hoạt nhầm. Khu vực như xưởng hàn, khu rửa, khu có nhiều bụi nên cân nhắc loại đầu báo phù hợp, ví dụ đầu báo nhiệt, theo thiết kế. Đừng tắt đầu báo để “cho yên”, vì đó là cách làm mất tác dụng bảo vệ.
Đầu báo lắp quá gần hoặc quá xa nguồn cản
Đầu báo cạnh miệng gió, cạnh quạt hay sát xà thép làm luồng khói bị lệch, báo muộn. Khoảng cách tối thiểu tới miệng gió, vách, xà phải theo tiêu chuẩn thiết kế đang áp dụng.
Mái tôn nóng làm đầu báo nhiệt kích hoạt sai
Vào mùa nóng, không khí sát mái tôn có thể rất nóng. Đầu báo nhiệt chọn sai ngưỡng sẽ báo giả.
Địa chỉ ghi không khớp vị trí thật
Trường hợp này chỉ xảy ra với hệ thống địa chỉ: bảng địa chỉ trên trung tâm ghi “Khu A trục 3” nhưng đầu báo ngoài hiện trường lắp ở trục khác. Khi có cháy, nhân viên đi nhầm chỗ. Cách phòng: dán nhãn địa chỉ lên thiết bị, lập bảng đối chiếu và kiểm tra từng thiết bị khi chạy thử.
Lắp đặt trên kết cấu thép
Nhà xưởng kết cấu thép có đặc điểm riêng: cột thép nhiều, mái tôn lớn, cáp phải bám vào kết cấu. Một số điểm nên nhớ:
- Hộp nút ấn và chuông đèn gắn trên cột, ở độ cao và vị trí dễ thấy, dễ thao tác, không bị hàng hóa che.
- Cáp tín hiệu đi tách khỏi cáp động lực, tránh nhiễu, dùng ống hoặc máng bảo vệ theo thiết kế.
- Giá đỡ đầu báo không hàn lên cấu kiện chịu lực khi chưa được cho phép; dùng kẹp, bắt bu lông theo biện pháp đã duyệt.
- Chạy thử từng thiết bị bằng cách kích hoạt thực tế và ghi kết quả vào biên bản.
Thịnh Phát Vina đã thực hiện lắp đặt hệ thống báo cháy trên kết cấu thép nhà xưởng tại KCN Quang Minh. Chi tiết dịch vụ nằm ở trang hệ thống phòng cháy chữa cháy; nếu cần cấp nguồn riêng cho trung tâm báo cháy, hãy xem thêm về thi công hệ thống điện nhà xưởng.
Về tiêu chuẩn
Tiêu chuẩn về hệ thống báo cháy tự động đã được cập nhật trong những năm gần đây. Vì vậy khi làm hồ sơ, hãy đối chiếu đúng bản đang có hiệu lực mà hồ sơ thiết kế được thẩm định viện dẫn, cùng các yêu cầu chung trong QCVN 06:2022/BXD và TCVN 3890:2023.
Câu hỏi thường gặp
Có thể nâng cấp từ báo cháy thường lên báo cháy địa chỉ không?
Thường phải thay trung tâm và nhiều thiết bị, vì hai loại dùng giao thức khác nhau. Cần đơn vị thiết kế đánh giá riêng.
Báo cháy địa chỉ có ít báo giả hơn không?
Không tự động. Báo giả phụ thuộc loại đầu báo, vị trí lắp và môi trường. Hệ thống địa chỉ chỉ giúp tìm ra đầu báo gây sự cố nhanh hơn.
Mất điện thì hệ thống có hoạt động không?
Hệ thống cần nguồn dự phòng (ắc quy) theo thiết kế. Nên kiểm tra tình trạng ắc quy định kỳ.


