Tin tức

Bơm chữa cháy điện, diesel và bù áp: cách chọn và lắp đặt

  • Ngày đăng:
  • Tác giả: Ban biên tập

Bơm chính chạy điện, bơm dự phòng diesel và bơm bù áp làm ba việc khác nhau. Bài viết nêu bốn điểm quyết định chất lượng lắp đặt và cách thử bơm trước khi bàn giao.

Ảnh bài viết: Bơm chữa cháy điện, diesel, bù áp: chọn và lắp đặt đúng

Một trạm bơm chữa cháy thường gồm ba loại bơm làm ba việc khác nhau: bơm chính chạy điện cấp nước khi có cháy, bơm dự phòng chạy diesel thay thế khi nguồn điện không bảo đảm, và bơm bù áp nhỏ giữ áp suất đường ống để bơm chính không phải chạy vì những rò rỉ nhỏ. Chọn và lắp đúng là chọn theo thiết kế được thẩm định, rồi kiểm soát bốn thứ: nguồn điện, nước hút, thứ tự cài đặt áp suất và biên bản thử.

Lưu ý: cấu hình trạm bơm, lưu lượng, cột áp phải theo hồ sơ thiết kế được cơ quan có thẩm quyền thẩm định. Bài viết này là kinh nghiệm lắp đặt và thử nghiệm. Từ 01/7/2026 thủ tục chấp thuận kết quả nghiệm thu PCCC của cơ quan Công an đã được bãi bỏ, chủ đầu tư tự nghiệm thu và chịu hậu kiểm; quy định vẫn có thể thay đổi nên hãy đối chiếu với cơ quan có thẩm quyền tại địa phương.

Ba loại bơm làm gì?

Loại bơmVai tròĐiều cần kiểm tra
Bơm chính chạy điệnCấp nước chữa cháy với lưu lượng và cột áp thiết kếNguồn điện ưu tiên, tủ điều khiển, chiều quay
Bơm dự phòng chạy dieselThay thế khi mất điện hoặc bơm điện hỏng; công trình có thiết kế yêu cầuNhiên liệu, ắc quy khởi động, thông gió phòng bơm
Bơm bù áp (jockey)Bù áp cho rò rỉ nhỏ, giữ áp đường ống ổn địnhSố lần khởi động, dấu hiệu rò rỉ

Không phải công trình nào cũng cần cả ba. Số lượng và cấu hình do thiết kế xác định, tùy quy mô, hệ thống chữa cháy và độ tin cậy nguồn điện.

Bốn điểm quyết định chất lượng lắp đặt

1. Nguồn điện cho bơm

Bơm chữa cháy phải còn điện trong lúc đám cháy làm cắt điện khu vực. Thiết kế thường yêu cầu cấp điện ưu tiên, lấy trước thiết bị đóng cắt tổng để khi cắt điện tòa nhà, bơm vẫn có điện. Đây là chỗ giao thoa giữa PCCC và thi công hệ thống điện, nên hai đội phải thống nhất sơ đồ đấu nối ngay từ đầu. Sau khi đấu, cần thử cắt nguồn chính và xác nhận bơm vẫn khởi động.

2. Nước hút

Đây là nguyên nhân gây hỏng bơm thường gặp nhất. Hãy kiểm tra:

  • Miệng hút đặt đủ sâu dưới mực nước thấp nhất, tránh xoáy hút khí.
  • Đường ống hút ngắn, ít co, không có điểm cao tích khí.
  • Bể nước chữa cháy có dung tích dành riêng, không bị dùng chung cho sinh hoạt hay sản xuất đến mức cạn.
  • Có công tắc báo mực nước thấp tại bể.

3. Thứ tự áp suất khởi động

Bơm bù áp phải khởi động ở áp suất cao nhất, bơm chính ở mức thấp hơn, bơm dự phòng ở mức thấp nhất. Nếu cài sai thứ tự, bơm chính có thể chạy liên tục khi chỉ có rò nhỏ, hoặc bơm diesel khởi động khi không cần. Giá trị cụ thể do thiết kế và nhà sản xuất tủ điều khiển quy định, người lắp chỉ cài theo bảng thông số đã duyệt và ghi lại.

4. Van, đồng hồ và giảm chấn

Trên đường đẩy cần van một chiều, van khóa có giám sát, đồng hồ áp lực nhìn rõ. Ống mềm hoặc khớp giảm chấn ở đầu hút và đẩy giảm rung truyền sang đường ống. Lắp thiếu các phụ kiện này làm ống nứt mối nối sau vài tháng chạy thử.

Thử nghiệm bơm trước khi bàn giao

  1. Kiểm tra cơ khí: chiều quay, độ đồng tâm giữa động cơ và bơm, bu lông móng.
  2. Thử ba điểm làm việc: chạy không tải đầu ra (điểm kín), chạy ở lưu lượng định mức, chạy ở lưu lượng lớn hơn định mức. So sánh áp suất và lưu lượng đo được với đường đặc tính của nhà sản xuất.
  3. Thử khởi động tự động: mở van xả để áp suất giảm, quan sát bơm bù áp rồi bơm chính tự khởi động đúng thứ tự.
  4. Thử chuyển nguồn: cắt điện lưới, kiểm tra bơm diesel (nếu có) khởi động và chạy ổn định.
  5. Thử liên động tín hiệu về trung tâm báo cháy: bơm chạy, bơm lỗi, mực nước thấp.

Mọi số liệu phải ghi vào biên bản, vì khi chủ đầu tư nghiệm thu hoặc khi bị hậu kiểm, phần này thường được xem kỹ nhất.

Lỗi thường gặp

  • Bơm bù áp chạy liên tục: dấu hiệu rò rỉ trên đường ống hoặc van một chiều không kín. Cần tìm điểm rò, không nên chỉnh áp để nó ngừng.
  • Tủ điều khiển để ở chế độ “tay” (Manual): bơm không tự khởi động khi có cháy. Sau mỗi lần bảo trì phải trả về chế độ tự động và ghi sổ.
  • Bơm diesel không chạy được khi cần: hết nhiên liệu, ắc quy yếu, nước làm mát thiếu.
  • Phòng bơm chật, thiếu thông gió: nhiệt độ cao làm giảm tuổi thọ động cơ, và lối đi quanh bơm bị lấn làm khó bảo trì.

Gắn với thực tế thi công

Trạm bơm là hạng mục kết nối giữa nguồn nước, điện và toàn bộ đường ống chữa cháy trên mái, trần nhà xưởng. Với các dự án như nhà máy sản xuất thực phẩm tại Phú Thọ, nơi Thịnh Phát Vina cung cấp vật tư và thi công hệ thống PCCC, việc thống nhất mặt bằng phòng bơm, bể nước và tuyến ống từ sớm giúp giảm xung đột ở giai đoạn cuối. Xem thêm tại trang hệ thống PCCC.

Câu hỏi thường gặp

Bơm bù áp có thay được bơm chính không?

Không. Lưu lượng của bơm bù áp rất nhỏ, chỉ đủ bù rò rỉ nhỏ.

Có bắt buộc dùng bơm diesel không?

Tùy yêu cầu thiết kế và mức độ tin cậy của nguồn điện. Công trình có hai nguồn điện độc lập hoặc đã có phương án khác có thể được thiết kế khác.

Bao lâu nên chạy thử bơm?

Theo hướng dẫn của nhà sản xuất và quy định bảo trì hiện hành. Nhiều cơ sở chọn chạy thử định kỳ ngắn để bảo đảm bơm luôn sẵn sàng.

Nước chữa cháy lấy từ đâu?

Từ bể chứa nước chữa cháy hoặc nguồn khác theo thiết kế được thẩm định. Dung tích và thời gian cấp nước là nội dung thiết kế bắt buộc nêu rõ.

Quay lại trang tin tức

Bài viết liên quan

HỢP TÁC VÀ PHÁT TRIỂN CÙNG THỊNH PHÁT VINA

Đồng hành cùng chủ đầu tư, tổng thầu và đối tác trong xây dựng, PCCC và cơ điện tại Bắc Ninh và các tỉnh lân cận.