Tin tức

Chiếu sáng nhà xưởng: tính toán và bố trí theo từng khu vực sản xuất

  • Ngày đăng:
  • Tác giả: Ban biên tập

Mỗi khu vực trong nhà máy cần một mức chiếu sáng khác nhau. Bài viết hướng dẫn cách tính số đèn bằng hệ số sử dụng, chọn đèn LED và các lỗi bố trí hay gặp.

Ảnh bài viết: Chiếu sáng nhà xưởng: tính toán và bố trí theo từng khu vực sản xuất

Chiếu sáng nhà xưởng bắt đầu từ công việc, không phải từ đèn

Cùng một nhà xưởng, khu cắt thô, khu lắp ráp tinh và kho hàng cần ánh sáng khác nhau. Vì vậy tính toán chiếu sáng nhà xưởng phải bắt đầu bằng việc xác định mỗi khu làm gì, nhìn chi tiết cỡ nào, nhìn trong bao lâu. Sau đó mới chọn đèn và vị trí.

Mức độ rọi (lux) yêu cầu cho từng loại công việc lấy theo tiêu chuẩn chiếu sáng hiện hành và yêu cầu quy trình sản xuất của khách hàng. Bài này không nêu số cụ thể để tránh dùng sai.

Phân khu và đặc điểm bố trí

Khu vựcYêu cầu chínhLưu ý bố trí
Sản xuất chungĐộ rọi đều, ít chóiĐèn treo cao, chia thành các nhóm mạch theo dãy máy
Lắp ráp tinh, kiểm tra chất lượng (QC)Độ rọi cao hơn, màu sắc trung thựcChọn đèn có chỉ số hoàn màu tốt, bổ sung đèn cục bộ tại bàn kiểm
Kho giá kệ caoChiếu được vào lối đi giữa các dãy kệĐèn nằm trên trục lối đi, không nằm trên đầu kệ
Hành lang, lối thoátĐủ sáng cả khi mất điện lướiCó đèn sự cố và đèn chỉ dẫn thoát nạn riêng
Phòng điện, phòng kỹ thuậtĐọc được nhãn, đồng hồĐèn không đặt ngay trên thanh cái, tủ điện

Cách tính số đèn bằng phương pháp hệ số sử dụng

Công thức thường dùng khi tính sơ bộ:

N = (E × A) / (Φ × CU × MF)

  • N: số bộ đèn; E: độ rọi yêu cầu (lux); A: diện tích khu vực (m²).
  • Φ: quang thông của một bộ đèn (lumen).
  • CU: hệ số sử dụng, phụ thuộc chiều cao treo, hình dạng phòng và màu bề mặt.
  • MF: hệ số bảo dưỡng, tính cho bụi bám và suy giảm quang thông theo thời gian.

Ví dụ minh họa với số giả định (không phải khuyến nghị): khu 1.000 m², độ rọi giả định 300 lux, đèn 20.000 lm, CU bằng 0,7, MF bằng 0,8. Khi đó N = 300.000 / 11.200, xấp xỉ 27 bộ đèn. Nhà xưởng bụi nhiều thì MF thấp hơn, số đèn tăng theo. Với công trình thật, nên mô phỏng bằng phần mềm chuyên dụng rồi mới chốt.

Chọn đèn cho nhà xưởng

  • Chiều cao lắp đặt: đèn LED high bay cho trần cao, đèn dạng tuýp hoặc panel cho trần thấp.
  • Cấp bảo vệ IP: khu nhiều bụi, ẩm hoặc rửa sàn cần đèn kín nước, kín bụi.
  • Chống chói: nơi công nhân thường nhìn lên (cầu trục, vận hành xe nâng) nên chọn đèn có chóa hoặc tản quang hạn chế chói.
  • Nhấp nháy: bộ nguồn kém tạo nhấp nháy, gây mỏi mắt và có thể làm hình ảnh camera giám sát bị sọc.
  • Lấy sáng tự nhiên: tấm lấy sáng trên mái kết hợp cảm biến quang để tự giảm đèn ban ngày, tiết kiệm điện mà không làm khu máy bị tối.

Lỗi hay gặp ngoài công trường

  • Lắp đèn xong rồi mới sắp giá kệ. Dãy kệ nằm ngay dưới đèn, lối đi thì tối. Phải lấy bản vẽ bố trí kệ chốt cuối cùng trước khi định vị đèn.
  • Gom tất cả đèn vào một mạch. Một khu làm việc đêm phải bật cả nhà xưởng. Cần chia mạch theo khu, theo dãy.
  • Nguồn đèn đặt trong không gian nóng sát mái tôn. Mùa hè bộ nguồn xuống cấp nhanh, đèn tối dần hoặc hỏng hàng loạt.
  • Chỉ tính đèn chính, quên đèn sự cố. Phần này thuộc hồ sơ PCCC và thoát nạn, phải đối chiếu với bản vẽ đã thẩm định.

Nhiệt độ màu, điều khiển và đèn sự cố

Ánh sáng trắng trung tính hợp khu sản xuất vì giúp công nhân tỉnh táo và nhìn chi tiết rõ. Khu kiểm tra màu sản phẩm cần đèn có chỉ số hoàn màu cao. Hệ điều khiển nên chia theo khu và theo ca làm việc, kết hợp cảm biến chuyển động ở kho và hành lang ít người qua lại. Mạch đèn sự cố tách khỏi mạch chiếu sáng thường, có nguồn dự phòng, kiểm tra định kỳ bằng cách thử mất điện lưới. Chiếu sáng sự cố, chỉ dẫn thoát nạn thuộc hồ sơ PCCC và phải bám theo bản vẽ đã thẩm định.

Lắp đặt trên cao và nghiệm thu

Lắp đèn ở độ cao lớn nên dùng xe nâng cắt kéo hoặc xe nâng người thay vì giàn giáo tạm. Việc này vừa an toàn hơn, vừa giúp tuyến cáp, ty treo thẳng hàng. Sau khi lắp, đo độ rọi bằng lux kế tại mặt phẳng làm việc theo lưới điểm đã định, ghi vào biên bản kèm sơ đồ điểm đo.

Hạng mục này nằm trong nhóm hệ thống điện và chiếu sáng nhà xưởng. Với công trình cần làm trên cao, xem thêm công trình Bắc Lý, Lý Nhân nơi đội thi công dùng xe nâng để đưa thiết bị lên vị trí.

Tóm lại, tính toán chiếu sáng nhà xưởng tốt là tính theo công việc từng khu, mô phỏng, chốt bố trí kệ rồi mới lắp, và nghiệm thu bằng số đo thực tế.

Câu hỏi thường gặp

Có nên thay toàn bộ đèn cũ bằng LED?

Thường nên, nhưng cần tính lại độ rọi thực tế. Thay một đổi một theo công suất có thể làm độ rọi dư hoặc thiếu ở từng khu.

Bao lâu nên vệ sinh đèn?

Tùy mức bụi của quy trình sản xuất. Hệ số bảo dưỡng trong tính toán phải khớp với chu kỳ vệ sinh dự kiến.

Quay lại trang tin tức

Bài viết liên quan

HỢP TÁC VÀ PHÁT TRIỂN CÙNG THỊNH PHÁT VINA

Đồng hành cùng chủ đầu tư, tổng thầu và đối tác trong xây dựng, PCCC và cơ điện tại Bắc Ninh và các tỉnh lân cận.