Họng nước chữa cháy vách tường: bố trí, lắp đặt và thử áp
Họng nước vách tường chỉ hữu ích khi tìm thấy ngay, kéo vòi tới được điểm cháy và có áp đúng thiết kế. Bài viết nêu cách bố trí, các lỗi lắp tuyến ống và quy trình thử áp, thử xả.
Họng nước chữa cháy vách tường là điểm lấy nước để người trong cơ sở dập đám cháy nhỏ trước khi lực lượng chữa cháy đến. Một họng đạt yêu cầu phải nhìn thấy ngay, mở được hộp trong vài giây, kéo vòi tới được vị trí cháy và có áp suất, lưu lượng đúng thiết kế khi mở van. Ba việc quyết định chất lượng là vị trí bố trí, cách lắp tuyến ống và buổi thử áp, thử xả có biên bản.
Lưu ý: số lượng, vị trí và thông số họng nước phải theo hồ sơ thiết kế được cơ quan có thẩm quyền thẩm định và quy chuẩn, tiêu chuẩn hiện hành như QCVN 06:2022/BXD và TCVN 3890:2023. Bài viết này chia sẻ kinh nghiệm thi công. Từ 01/7/2026 thủ tục chấp thuận kết quả nghiệm thu PCCC của cơ quan Công an đã được bãi bỏ, chủ đầu tư tự nghiệm thu và chịu hậu kiểm; quy định vẫn có thể thay đổi nên hãy đối chiếu với cơ quan có thẩm quyền tại địa phương.
Một họng nước vách tường gồm những gì?
- Hộp đựng gắn vách, cột hoặc kết cấu, có cửa mở nhanh, biển chỉ dẫn.
- Van góc nối với đường ống cấp nước chữa cháy.
- Cuộn vòi chữa cháy và lăng phun nối sẵn.
- Đường ống cấp riêng, tách khỏi đường nước sinh hoạt hoặc sản xuất.
Bố trí: nên đặt ở đâu?
Vị trí cụ thể do thiết kế xác định. Khi lắp ngoài công trường, hãy kiểm tra thêm những điểm sau:
- Gần lối ra vào, hành lang, chân cầu thang là nơi người dùng chạy tới đầu tiên. Họng đặt sâu trong khu máy móc khó tiếp cận khi đã có khói.
- Vùng phủ sóng phải thực tế. Vòi kéo qua máy móc, kệ hàng, bàn thao tác dễ bị mắc kẹt. Hãy thử kéo vòi dọc đường đi thật, không chỉ đo khoảng cách trên bản vẽ.
- Không bị che chắn. Kệ hàng, pallet, xe đẩy chất kín trước hộp là chuyện thường ở nhà xưởng. Nên sơn vạch cấm đặt đồ trước hộp.
- Độ cao hộp để người bình thường thao tác van thoải mái, không phải leo hay cúi sâu.
- Trên cột thép cần chú ý bu lông, hộp có thể gắn bằng khung riêng bắt vào cột, không khoan, hàn ẩu lên cấu kiện chịu lực.
Lắp tuyến ống: những chỗ hay sai
Ren, khớp nối không khớp với phương tiện chữa cháy
Van góc và khớp nối vòi phải cùng chuẩn với vòi, lăng đã cấp. Nếu mua lẻ từ nhiều nguồn, ren có thể không khớp. Nên thử lắp ngay khi nhận vật tư.
Áp suất quá cao tại họng thấp
Ở tầng thấp hoặc gần trạm bơm, áp suất khi mở van có thể rất lớn, người cầm lăng không giữ nổi. Thiết kế có thể yêu cầu van giảm áp hoặc đĩa tiết lưu tại các họng này. Đây là việc phải làm theo thiết kế, không tự cắt giảm vật tư.
Đường ống tích khí, đọng nước
Tuyến ống đầy nước nhưng có điểm cao tích khí làm lăng phun ngắt quãng ở giây đầu. Cần có điểm xả khí tại vị trí cao và xả sạch cặn khi súc rửa tuyến ống.
Ống đi nổi chịu va đập
Nhà xưởng có xe nâng, xe đẩy nên đoạn ống thấp cần bảo vệ bằng thanh chắn, trụ chống va hoặc đặt hộp ở vị trí ít bị đụng.
Thử áp và thử xả
- Thử áp đường ống theo trị số và thời gian giữ áp ghi trong thiết kế hoặc biện pháp thi công đã duyệt. Quan sát mối nối, ghi lại biến thiên áp.
- Súc rửa tuyến ống trước khi gắn lăng, vòi để tránh cặn bít lăng phun.
- Thử xả tại họng bất lợi nhất (thường là họng xa nhất hoặc cao nhất) và họng gần trạm bơm nhất. Đo áp suất và lưu lượng, đối chiếu với thiết kế. Hai điểm này cho biết hệ thống có thiếu áp ở đầu bất lợi, hay thừa áp ở đầu thuận lợi.
- Thử mở hộp, kéo vòi, mở van bằng người thao tác thật, tính thời gian. Mọi cơ cấu khóa, chốt phải mở được nhanh bằng tay.
- Lập biên bản ghi vị trí họng, ngày, áp, lưu lượng, người chứng kiến.
Bảo quản sau khi bàn giao
- Cuộn vòi để lâu trong hộp có thể dính, nứt. Nên kiểm tra và xả, cuộn lại theo chu kỳ.
- Van góc kẹt do rỉ sét nếu không đóng mở thử định kỳ.
- Seal, niêm phong hộp cần kiểm tra, vì cửa kính vỡ hay chốt gãy thường không ai báo cho đến khi cần dùng.
- Sơn, biển chỉ dẫn phai màu theo thời gian, thay khi không còn rõ.
Đội thi công của Thịnh Phát Vina thực hiện tuyến ống và cụm van PCCC trên nhà xưởng, trong đó có công trình Bắc Lý, Lý Nhân. Phạm vi dịch vụ xem tại trang hệ thống PCCC; phần đường ống cấp nước liên quan nằm ở lĩnh vực cấp thoát nước.
Câu hỏi thường gặp
Người không được huấn luyện có nên dùng họng nước không?
Dùng để dập đám cháy nhỏ khi an toàn, nhưng cần được hướng dẫn trước. Không dùng nước dập cháy thiết bị điện còn mang điện hay chất lỏng cháy.
Họng nước vách tường có thay được sprinkler không?
Không. Hai hệ thống bổ sung cho nhau: sprinkler tự động, họng nước cần con người thao tác.
Mỗi họng nối vào đường ống riêng hay dùng chung?
Theo thiết kế. Điều quan trọng là bảo đảm áp lực và lưu lượng khi nhiều họng cùng hoạt động.


