Máng cáp, thang cáp, ống luồn dây trong nhà xưởng: chọn và lắp thế nào
Máng cáp, thang cáp và ống luồn dây mỗi loại hợp một vị trí. Bài viết nêu cách chọn, trình tự lắp trên kết cấu thép và những lỗi dễ gây võng, gỉ, nhiễu tín hiệu.
Mỗi loại dùng ở đâu?
Trong nhà xưởng, máng cáp nhà xưởng và thang cáp là đường trục đưa cáp từ phòng điện đến từng khu máy. Ống luồn dây lo đoạn cuối, từ máng đến thiết bị. Chọn đúng loại cho đúng vị trí giúp cáp mát, dễ bảo trì và không bị nhiễu.
| Loại | Dùng cho | Lưu ý |
|---|---|---|
| Thang cáp | Cáp lực lớn, nhịp dài, tuyến trục chính | Thoáng nên tản nhiệt tốt, chịu tải nặng. Cáp phải được đai cố định theo từng đoạn |
| Máng cáp (đục lỗ hoặc kín, có nắp) | Cáp lực nhỏ, cáp điều khiển, cáp tín hiệu | Máng kín che bụi tốt nhưng tản nhiệt kém, cần tính đến khi chọn tiết diện cáp |
| Ống luồn dây (thép hoặc nhựa) | Đoạn cuối đến thiết bị, đi nổi trên cột, đi âm nền | Giới hạn số dây trong ống, có hộp kéo dây ở các điểm đổi hướng |
Về vật liệu: sơn tĩnh điện hợp với khu khô trong nhà, mạ kẽm nhúng nóng hợp với khu ẩm hoặc ngoài trời, inox dùng cho khu thực phẩm, hóa chất. Đừng chọn đồng loạt một loại cho cả công trình.
Trình tự thi công trên kết cấu thép
- Lấy tim tuyến theo bản vẽ đã phối hợp với ống gió, ống nước và đường ống PCCC. Chưa phối hợp thì máng cáp thường là hạng mục bị đẩy đi đẩy lại nhiều nhất.
- Chọn điểm treo. Nhà xưởng khung thép thường treo vào xà gồ bằng kẹp hoặc ty ren. Không khoan, không hàn lên cột và kèo chịu lực khi chưa có chấp thuận của đơn vị thiết kế kết cấu. Tải của máng cộng cáp phải nằm trong khả năng chịu tải của xà gồ.
- Lắp giá đỡ với khoảng cách theo bảng tải của nhà sản xuất máng, không theo thói quen.
- Nối máng bằng bản nối đúng chủng loại. Nếu thiết kế dùng máng như một phần đường tiếp địa, phải nối đẳng thế qua từng khớp nối.
- Kéo cáp theo từng lớp, không bắt chéo, bán kính uốn không nhỏ hơn giá trị của nhà sản xuất cáp. Đai cáp theo đoạn.
- Bịt kín lỗ xuyên tường, xuyên sàn bằng vật liệu ngăn cháy lan theo thiết kế.
- Dán nhãn cáp ở đầu, cuối và tại các điểm rẽ.
Nguyên tắc tách tuyến
- Tách cáp lực khỏi cáp tín hiệu và điều khiển. Cáp ra từ biến tần là nguồn gây nhiễu mạnh, nên đi máng riêng hoặc có vách ngăn.
- Tránh đặt máng cáp ngay dưới ống nước, ống thoát nước ngưng của điều hòa. Một mối nối ống rò nhỏ cũng đủ làm nước nhỏ vào cáp.
- Giữ khoảng cách với ống dẫn nhiệt.
- Chừa chỗ trống trong máng cho cáp bổ sung. Máng đầy từ ngày bàn giao thì lần mở rộng đầu tiên sẽ phải làm lại.
Ống luồn dây: những điều hay bị bỏ qua
- Tổng tiết diện dây không được chiếm quá đầy lòng ống. Hệ số lấp đầy lấy theo tiêu chuẩn thiết kế áp dụng.
- Không nối dây bên trong ống. Mối nối chỉ đặt trong hộp nối.
- Giữa hai hộp kéo dây, hạn chế số góc cong. Quá nhiều khúc cua thì không kéo nổi dây, kéo mạnh làm xước cách điện.
- Đầu vào động cơ hoặc thiết bị rung nên dùng đoạn ống mềm.
- Ống chôn nền phải chịu được tải đè, có hộp kiểm tra và nên có ống dự phòng kèm dây mồi.
Danh mục kiểm tra trước khi kéo cáp
- Tim tuyến và cao độ khớp bản vẽ phối hợp, không còn xung đột với ống khác.
- Giá đỡ, ty treo đủ số lượng, đã siết chặt, không có điểm treo lỏng.
- Khớp nối đủ bu lông, có dây nối đẳng thế nếu thiết kế yêu cầu.
- Mép cắt đã xử lý, không còn cạnh sắc có thể cứa vỏ cáp.
- Không có vật nhô vào lòng máng như đầu phun, đèn, ống gió.
- Ống chờ xuyên tường đã đặt, đủ cỡ cho số cáp dự kiến.
Nên ký biên bản kiểm tra này với giám sát trước khi kéo cáp. Kéo xong mới phát hiện máng sai tim thì phải tháo cáp ra làm lại, tốn công hơn nhiều so với kiểm tra từ đầu.
Lỗi hay gặp và hậu quả
- Treo bằng ty ren quá mảnh, khoảng cách quá thưa. Sau một thời gian máng võng, cáp bị kéo căng tại mối nối.
- Cắt máng mạ kẽm tại hiện trường nhưng không xử lý mặt cắt. Chỗ cắt gỉ trước tiên, gỉ lan theo mép.
- Quên nối đẳng thế các khớp. Khi có sự cố rò, vỏ máng có thể mang điện áp.
- Tuyến cáp tín hiệu chạy sát cáp biến tần. Thiết bị đo báo sai, dây chuyền dừng không rõ nguyên nhân, khó truy lỗi.
Các nguyên tắc chung về đặt đường dẫn điện có thể tham khảo TCVN 9207:2012. Yêu cầu cụ thể của từng nhà máy vẫn bám theo hồ sơ thiết kế đã được duyệt.
Câu hỏi thường gặp
Có nên đi chung cáp lực và cáp điều khiển trong một máng?
Chỉ khi máng có vách ngăn và thiết kế cho phép. Với cáp biến tần hoặc cáp tín hiệu analog, nên tách hẳn.
Máng cáp có cần nắp không?
Nắp hữu ích ở khu nhiều bụi, nhiều người qua lại hoặc có hóa chất. Khu trên cao ít tác động có thể dùng máng hở để cáp thoát nhiệt tốt hơn.
Ai kiểm tra điểm treo trên kết cấu thép?
Nhà thầu tự kiểm tra trước, sau đó trình giám sát. Nếu cần khoan hoặc hàn lên kết cấu, phải có chấp thuận của đơn vị thiết kế kết cấu. Với trọn gói điện động lực và đi máng cáp, nên làm rõ việc này ngay khi khảo sát.


