Tin tức

Hệ thống tăng áp cầu thang và hút khói hành lang: nguyên lý và lỗi hay gặp

  • Ngày đăng:
  • Tác giả: Ban biên tập

Tăng áp giữ khói khỏi buồng thang, hút khói đưa khói ra ngoài hành lang tầng cháy. Bài viết giải thích nguyên lý, liên động với báo cháy và các lỗi hay gặp khi lắp và thử.

Ảnh bài viết: Hệ thống tăng áp cầu thang và hút khói hành lang

Hệ thống tăng áp cầu thang giữ cho buồng thang thoát nạn có áp suất cao hơn hành lang, để khói không tràn vào khi có người mở cửa chạy ra. Hệ thống hút khói hành lang hút khói ra ngoài ở tầng cháy, đồng thời cấp bù không khí để khói không đọng. Hai hệ thống phối hợp với nhau và chỉ hoạt động đúng khi có báo cháy, cửa kín, quạt đủ công suất và nguồn điện ưu tiên.

Lưu ý: giải pháp thoát nạn và kiểm soát khói phải theo hồ sơ thiết kế được cơ quan có thẩm quyền thẩm định và QCVN 06:2022/BXD. Bài viết này là kinh nghiệm thi công và thử nghiệm, không thay thế hồ sơ thiết kế. Từ 01/7/2026 thủ tục chấp thuận kết quả nghiệm thu PCCC của cơ quan Công an đã được bãi bỏ, chủ đầu tư tự nghiệm thu và chịu hậu kiểm; quy định vẫn có thể thay đổi nên hãy đối chiếu với cơ quan có thẩm quyền tại địa phương.

Vì sao phải kiểm soát khói?

Trong các vụ cháy nhà nhiều tầng, khói và khí độc thường là nguyên nhân gây khó khăn thoát nạn lớn hơn ngọn lửa. Hành lang và cầu thang là đường thoát duy nhất của nhiều người. Nếu hai chỗ này đầy khói thì lối thoát nạn trên bản vẽ không còn ý nghĩa trên thực tế.

Bài này dành cho công trình nhiều tầng: khối văn phòng, nhà điều hành trong nhà máy, ký túc, kho nhiều tầng. Nhà xưởng một tầng diện tích lớn thường có giải pháp thoát khói khác (như cửa mái, hút khói từ mái) theo thiết kế riêng, không nằm trong phạm vi bài này.

Tăng áp cầu thang hoạt động thế nào?

  1. Quạt cấp đưa không khí sạch từ bên ngoài vào buồng thang (có công trình còn cấp cho sảnh đệm).
  2. Áp suất trong buồng thang cao hơn hành lang một mức thiết kế quy định.
  3. Khi cửa mở, không khí từ buồng thang chảy ra hành lang, đẩy khói quay ngược.
  4. Cửa đóng lại, áp suất tự cân bằng, thường có cửa xả hoặc van xả áp để tránh áp quá lớn.

Điểm mấu chốt là chênh áp phải vừa đủ. Thấp quá thì khói lọt vào; cao quá thì lực mở cửa lớn, người yếu hoặc trẻ em không đẩy nổi cửa thoát nạn.

Hút khói hành lang hoạt động thế nào?

  • Miệng hút khói gắn trên trần hoặc tường cao hành lang, có van điều khiển; chỉ mở ở tầng có cháy.
  • Quạt hút khói đặt ở mái hoặc kỹ thuật, chịu nhiệt độ cao trong thời gian quy định theo thiết kế.
  • Ống gió hút khói được bọc hoặc làm bằng vật liệu ngăn lửa theo yêu cầu.
  • Cửa hoặc miệng cấp bù gió đưa không khí sạch vào, nếu không có bù gió, quạt hút không hút được hiệu quả và có thể làm cửa khó mở.

Liên động với báo cháy và các hệ thống khác

Khi trung tâm báo cháy xác nhận cháy, tín hiệu điều khiển thường làm các việc sau, tùy thiết kế:

  • Mở van hút khói tại tầng cháy, chạy quạt hút khói.
  • Chạy quạt tăng áp buồng thang.
  • Dừng quạt điều hòa, thông gió thông thường để không đưa khói đi khắp tòa nhà.
  • Đóng van ngăn lửa trên ống gió xuyên khoang cháy.
  • Đưa thang máy về tầng quy định theo thiết kế.

Vì vậy, hệ thống này không chỉ thuộc về phần PCCC. Quạt, ống gió thuộc hạng mục thông gió, nguồn ưu tiên và tủ điều khiển thuộc hạng mục điện. Các tổ đội cần phối hợp tiến độ để lúc chạy thử tất cả đã sẵn sàng.

Những lỗi hay gặp khi lắp và thử

Cửa buồng thang không kín

Cửa thiếu gioăng, bản lề lệch, thiết bị đóng cửa tự động hỏng hoặc bị chèn chốt giữ cửa mở là chuyện thường gặp ở công trình đang vận hành. Chỉ một cửa mở sẽ làm chênh áp cả buồng thang mất tác dụng.

Áp suất quá lớn, mở cửa khó

Thường do quạt công suất lớn không có cơ cấu xả áp hoặc chưa cân chỉnh. Cần đo lực mở cửa thực tế trong lúc chạy thử.

Ống gió rò rỉ

Mối nối ống gió không kín làm quạt chạy đủ vòng quay mà lưu lượng đến miệng hút thiếu. Cần thử rò ống gió trước khi bọc cách nhiệt, che trần.

Van hút khói kẹt hoặc đấu sai tín hiệu

Mở nhầm van ở tầng khác khiến khói bị hút về sai chỗ. Khi chạy thử, kích hoạt đầu báo từng tầng và quan sát đúng van tầng đó mở.

Nguồn điện không ưu tiên

Quạt hút khói đấu chung nguồn thông thường, mất điện lưới là mất luôn quạt. Nguồn cần theo thiết kế, có phương án dự phòng.

Cách thử nghiệm thực tế

  1. Thử từng thiết bị riêng: chiều quay quạt, hành trình van, thời gian mở.
  2. Thử lưu lượng hoặc tốc độ gió tại miệng hút và miệng cấp, đối chiếu thiết kế.
  3. Đo chênh áp buồng thang so với hành lang khi cửa đóng.
  4. Đo lực mở cửa thoát nạn khi hệ thống đang chạy.
  5. Thử liên động tổng thể từ tín hiệu báo cháy, quan sát toàn bộ chuỗi hoạt động và ghi biên bản.

Trị số cần đạt do thiết kế và quy chuẩn hiện hành quy định; người lắp đặt không tự đặt ngưỡng. Các thiết bị lớn như quạt, ống gió trên cao thường phải lắp bằng xe nâng người. Thịnh Phát Vina đã lắp đặt máy điều hòa OAHU, AHU tại nhà máy ở Hòa Bình, Phú Thọ.

Câu hỏi thường gặp

Nhà xưởng một tầng có cần tăng áp cầu thang không?

Thường không có cầu thang thoát nạn để tăng áp. Nhà xưởng một tầng lớn có thể cần giải pháp kiểm soát khói khác theo thiết kế.

Có thể dùng chung quạt tăng áp với quạt thông gió thường ngày không?

Chỉ khi thiết kế được thẩm định cho phép và có điều khiển ưu tiên. Mặc định nên tách riêng để tránh sai chế độ khi có cháy.

Hệ thống này có cần bảo trì định kỳ không?

Có. Quạt, van, cửa, gioăng, nguồn điện dự phòng đều cần được kiểm tra và chạy thử định kỳ.

Quay lại trang tin tức

Bài viết liên quan

HỢP TÁC VÀ PHÁT TRIỂN CÙNG THỊNH PHÁT VINA

Đồng hành cùng chủ đầu tư, tổng thầu và đối tác trong xây dựng, PCCC và cơ điện tại Bắc Ninh và các tỉnh lân cận.