Bảo trì hệ thống PCCC định kỳ: hạng mục kiểm tra và tần suất
Hệ thống PCCC ít khi chạy nên hỏng không lộ ra. Bài viết gợi ý bảng hạng mục, việc kiểm tra và tần suất tham khảo, cách chạy thử bơm và xử lý khi phải ngừng một phần hệ thống.
Bảo trì hệ thống PCCC định kỳ nghĩa là kiểm tra, chạy thử và ghi sổ từng bộ phận theo một lịch cố định, để hệ thống luôn sẵn sàng khi cần. Việc nào làm hằng tuần, hằng tháng, hằng quý hay hằng năm tùy từng thiết bị, hướng dẫn của nhà sản xuất và quy định hiện hành về kiểm tra an toàn PCCC. Bảng trong bài là gợi ý thực hành để cơ sở lập kế hoạch, không phải quy định bắt buộc.
Lưu ý: nghĩa vụ bảo trì, kiểm tra và hồ sơ theo dõi của cơ sở được quy định bởi văn bản hiện hành, và cơ quan có thẩm quyền có thể kiểm tra định kỳ hoặc đột xuất (hậu kiểm). Bài viết này là kinh nghiệm thực hành, không thay thế quy định và hướng dẫn của nhà sản xuất. Từ 01/7/2026 thủ tục chấp thuận kết quả nghiệm thu PCCC của cơ quan Công an đã được bãi bỏ, chủ đầu tư tự nghiệm thu và chịu hậu kiểm; quy định vẫn có thể thay đổi nên hãy đối chiếu với cơ quan có thẩm quyền tại địa phương.
Vì sao hệ thống PCCC hay “hỏng im lặng”?
Khác với máy sản xuất, hệ thống PCCC không chạy hằng ngày, nên hư hỏng không lộ ra. Van bị đóng nhầm sau một lần sửa chữa, ắc quy yếu dần, đầu phun bị sơn phủ, bơm bị kẹt vì lâu không quay. Tất cả chỉ lộ ra đúng lúc có cháy. Bảo trì định kỳ là cách duy nhất để biết hệ thống có thực sự sẵn sàng.
Bảng hạng mục, việc kiểm tra và tần suất gợi ý
| Hạng mục | Việc kiểm tra | Tần suất gợi ý |
|---|---|---|
| Trung tâm báo cháy | Đèn trạng thái, lỗi hệ thống, nguồn chính, ắc quy dự phòng | Hằng tuần hoặc hằng tháng; thử ắc quy theo hướng dẫn nhà sản xuất |
| Đầu báo, nút ấn, chuông | Thử kích hoạt từng nhóm, làm sạch bụi, kiểm tra che chắn | Luân phiên theo nhóm để đủ vòng hết thiết bị trong năm |
| Van khóa tuyến sprinkler và họng nước | Đúng vị trí mở, khóa/niêm phong còn nguyên | Hằng tuần hoặc hằng tháng |
| Đồng hồ áp lực | Giá trị bình thường, không chênh bất thường | Hằng tuần hoặc hằng tháng |
| Đầu phun sprinkler | Không bị sơn, hư hỏng, vật cản dưới tia phun | Kiểm tra bằng mắt định kỳ, kiểm tra khi có thay đổi mặt bằng |
| Trạm bơm chữa cháy | Chạy thử có tải/không tải, nhiên liệu, ắc quy, dầu, tủ ở chế độ tự động | Chạy thử ngắn định kỳ; kiểm tra tải đầy đủ theo kế hoạch hằng năm |
| Bể nước chữa cháy | Mực nước, rò rỉ, van phao, cặn bẩn | Hằng tháng; vệ sinh theo kế hoạch |
| Họng nước vách tường | Vòi, lăng, van góc, hộp, thử xả điểm bất lợi | Hằng quý hoặc nửa năm; thử xả hằng năm |
| Bình chữa cháy xách tay, xe đẩy | Áp suất, niêm chì, hạn nạp, vị trí | Hằng tháng; nạp, kiểm định theo quy định |
| Đèn sự cố, đèn chỉ dẫn thoát nạn | Thử chuyển nguồn, thời gian sáng | Hằng tháng |
| Quạt hút khói, tăng áp, van khói | Chạy thử, hành trình van, liên động báo cháy | Định kỳ theo kế hoạch; thử liên động ít nhất hằng năm |
| Cửa ngăn cháy, cửa thoát nạn | Đóng mở tự động, thiết bị đóng cửa, không bị chèn | Hằng tháng |
Hãy xem cột tần suất như điểm khởi đầu. Môi trường nhiều bụi, ăn mòn hay nhiệt độ cao nên kiểm tra dày hơn.
Chạy thử bơm: điều dễ bị bỏ qua
Bơm chữa cháy cần chạy định kỳ để trục không kẹt, phớt không khô. Khi chạy thử, kiểm tra:
- Tủ điều khiển chuyển được sang chế độ chạy tay, rồi phải trả về chế độ tự động.
- Bơm khởi động êm, không rung bất thường, không rò nước ở phớt.
- Áp suất, dòng điện nằm trong dải bình thường.
- Bơm diesel: nhiên liệu đủ, ắc quy khởi động tốt, động cơ chạy đủ thời gian để đạt nhiệt độ làm việc.
- Ghi đầy đủ vào sổ.
Khi phải tạm ngừng một phần hệ thống
Sửa chữa, mở rộng, thay thiết bị có thể buộc phải khóa một tuyến sprinkler hoặc tắt vùng báo cháy. Trong thời gian đó, khu vực đó không được bảo vệ. Cách làm an toàn:
- Thông báo cho ban quản lý và người trực trước khi ngừng.
- Giới hạn thời gian ngừng và phạm vi ngừng ở mức nhỏ nhất.
- Có biện pháp tạm: người đi tuần, bình chữa cháy bổ sung ở khu bị ảnh hưởng, hạn chế công việc tạo lửa.
- Khôi phục xong thì kiểm tra lại, mở van, đặt vùng báo cháy trở lại, ghi sổ.
Nhiều sự cố xảy ra vì quên bước cuối: van đã đóng sau lần sửa mà không ai nhớ mở.
Hồ sơ theo dõi
Cơ sở cần lập và lưu hồ sơ quản lý, theo dõi hoạt động PCCC theo quy định hiện hành. Về bảo trì, sổ nên ghi: ngày, hạng mục, người thực hiện, kết quả, lỗi phát hiện, cách khắc phục, ngày hoàn tất. Hồ sơ gọn, đọc được là bằng chứng cơ sở đã thực hiện nghĩa vụ trong các đợt kiểm tra.
Ai nên bảo trì?
Nhân viên nội bộ được huấn luyện có thể làm kiểm tra bằng mắt và chạy thử cơ bản. Những việc cần thiết bị, kiến thức chuyên môn như thử áp, đo lưu lượng bơm, lập trình lại trung tâm báo cháy nên có đơn vị chuyên môn. Bảo trì PCCC cũng có phần giao với bảo trì hệ thống điện nhà xưởng, đặc biệt là nguồn cấp cho bơm và trung tâm báo cháy. Thông tin về hệ thống PCCC do Thịnh Phát Vina thi công có trên trang lĩnh vực; nếu cần trao đổi, vui lòng dùng trang Liên hệ.
Câu hỏi thường gặp
Hệ thống mới nghiệm thu xong có cần bảo trì ngay không?
Có. Nên lập kế hoạch bảo trì ngay từ ngày bàn giao, và đào tạo người vận hành cùng lúc.
Bảo trì có khác với kiểm định không?
Có. Bảo trì là việc cơ sở thực hiện thường xuyên; kiểm định áp dụng cho một số phương tiện PCCC theo quy định và do tổ chức được phép thực hiện.
Bao lâu nên diễn tập thoát nạn và chữa cháy?
Theo quy định hiện hành đối với cơ sở và phương án chữa cháy đã được duyệt. Cơ sở nên tổ chức diễn tập thường xuyên, kể cả ca đêm nếu có sản xuất.


