Tin tức

Chống sét và tiếp địa cho nhà xưởng khung thép: những điểm cần kiểm soát

  • Ngày đăng:
  • Tác giả: Ban biên tập

Khung thép dẫn điện tốt nhưng chỉ an toàn khi mối nối liên tục và điện trở đất đạt yêu cầu thiết kế. Bài viết nêu các lớp tiếp địa, cách đo, lỗi hay gặp khi chôn cọc.

Ảnh bài viết: Chống sét và tiếp địa cho nhà xưởng khung thép: những điểm cần kiểm soát

Vì sao nhà xưởng khung thép cần nhìn kỹ hơn?

Nhà xưởng khung thép mái tôn là công trình rộng, thấp, cột và mái đều là kim loại. Nhiều người nghĩ cứ có khung thép là tự có đường dẫn sét. Thực tế, chống sét nhà xưởng khung thép chỉ hiệu quả khi dòng sét đi được từ điểm thu xuống đất qua các mối nối liên tục và một hệ tiếp địa có điện trở đạt yêu cầu thiết kế. Một mối nối bu lông đã sơn phủ có thể là chỗ ngắt mạch mà không ai nhìn thấy.

Nguyên tắc thiết kế, kiểm tra và bảo trì hệ thống chống sét cho công trình xây dựng có thể tham khảo TCVN 9385:2012. Giá trị điện trở đất yêu cầu cho từng công trình lấy theo hồ sơ thiết kế.

Phân biệt ba loại tiếp địa trong nhà máy

LoạiNối vớiMục đích
Tiếp địa chống sétKim thu sét, dây thoát sét, khung thépĐưa dòng sét xuống đất
Tiếp địa an toànVỏ tủ điện, vỏ động cơ, máng cápBảo vệ người khi thiết bị rò điện
Tiếp địa làm việcĐiểm trung tính của hệ thống điệnGiữ điện áp ổn định, cho phép thiết bị bảo vệ tác động

Cách tách riêng hay nối chung ba hệ này do thiết kế quyết định. Điều quan trọng ngoài công trường là không tự ý nối hoặc tách khi chưa có chấp thuận, vì sẽ làm thay đổi điện áp bước và mức bảo vệ.

Trình tự thi công hệ tiếp địa

  1. Khảo sát điện trở suất đất khu vực đặt bãi tiếp địa. Đất ẩm, đất sét khác hẳn đất đá, đất san lấp.
  2. Đóng cọc, rải thanh nối theo sơ đồ. Giữ khoảng cách giữa các cọc theo thiết kế để chúng không che chắn lẫn nhau.
  3. Nối cọc với thanh bằng hàn hóa nhiệt hoặc kẹp chuyên dụng, không dùng dây quấn hay mối nối tạm.
  4. Bảo vệ chống ăn mòn tại mối nối chôn dưới đất, chụp ảnh từng mối nối trước khi lấp.
  5. Đưa dây dẫn lên các hộp kiểm tra tại chân cột, đánh số tương ứng bản vẽ.
  6. Đo điện trở đất bằng máy đo chuyên dụng, ghi biên bản kèm ngày đo và tình trạng đất (khô hay ướt).
  7. Nối khung thép, kim thu sét, thiết bị cắt sét lan truyền ở tủ MSB vào hệ tiếp địa theo thiết kế.

Các điểm phải kiểm tra tại khung thép

  • Tính liên tục điện. Mối nối bu lông qua lớp sơn, lớp mạ có thể không dẫn điện tốt. Cần đo thông mạch giữa mái và chân cột, và xử lý các điểm nối chưa đạt.
  • Có được dùng mái hoặc cột làm bộ phận dẫn sét hay không hoàn toàn phụ thuộc thiết kế. Không tự quyết định tại công trường.
  • Dây thoát sét xuống đất không đi sát cửa ra vào, lối đi thường xuyên của công nhân, và phải có bảo vệ cơ học ở đoạn gần mặt đất.
  • Nối đẳng thế giữa đường ống kim loại, máng cáp và hệ tiếp địa ở những vị trí thiết kế yêu cầu.

Chống sét lan truyền cho thiết bị

Sét đánh gần vẫn tạo xung điện áp chạy trên cáp điện và cáp tín hiệu. Thiết bị cắt sét lan truyền (SPD) thường được lắp nhiều cấp: ở tủ MSB, ở các tủ phân phối và gần thiết bị nhạy cảm như PLC, biến tần, tủ mạng. Dây nối SPD với thanh tiếp địa càng ngắn, càng thẳng thì hiệu quả càng tốt. Dây dài và gấp khúc làm giảm tác dụng rõ rệt. Chủng loại và vị trí lắp lấy theo hồ sơ thiết kế.

Hồ sơ cần lưu của hạng mục tiếp địa

  • Sơ đồ vị trí cọc và thanh nối, có kích thước, độ sâu.
  • Ảnh từng mối nối trước khi lấp, có ghi ngày.
  • Biên bản đo điện trở đất, nêu máy đo, ngày đo, tình trạng đất.
  • Chứng từ vật liệu: cọc, thanh nối, kẹp, mối hàn.

Lỗi hay gặp ngoài công trường

  • Lấp đất ngay sau khi đóng cọc, không chụp ảnh mối nối. Sau này nghi ngờ điện trở cao, phải đào lên kiểm tra.
  • Mối hàn ngắn, thiếu bảo vệ chống gỉ. Sau một hai mùa mưa mối nối ăn mòn, hệ tiếp địa mất tác dụng dần mà không báo hiệu.
  • Đo điện trở đất khi đất vừa mưa xong rồi lấy kết quả đẹp làm biên bản. Kết quả mùa khô có thể kém hơn nhiều.
  • Bỏ qua thiết bị chống sét lan truyền. Sét đánh cách xa vẫn có thể gây xung điện áp phá hỏng biến tần, PLC, bộ nguồn.
  • Không đánh số hộp kiểm tra. Đến kỳ bảo trì không biết điểm nào ứng với cọc nào.

Bảo trì sau khi bàn giao

Hệ tiếp địa nên được đo lại theo chu kỳ và sau mùa mưa bão, đặc biệt khi công trình ở nơi đất thay đổi theo mùa. Nội dung này cũng nằm trong bảo trì định kỳ hệ thống điện nhà xưởng. Phần tiếp địa an toàn và đấu nối tủ điện thuộc nhóm hệ thống điện nhà xưởng. Hệ thống chống sét đầy đủ cần do đơn vị thiết kế và thi công đúng chuyên môn thực hiện.

Câu hỏi thường gặp

Có cần đo điện trở đất khi nghiệm thu không?

Có. Biên bản đo, kèm ảnh mối nối trước khi lấp, là hồ sơ quan trọng nhất của hạng mục tiếp địa.

Điện trở đất cao thì xử lý thế nào?

Có thể bổ sung cọc, kéo dài thanh nối hoặc xử lý đất theo phương án do thiết kế duyệt. Không tự ý thêm hóa chất vào đất khi chưa có chỉ dẫn.

Quay lại trang tin tức

Bài viết liên quan

HỢP TÁC VÀ PHÁT TRIỂN CÙNG THỊNH PHÁT VINA

Đồng hành cùng chủ đầu tư, tổng thầu và đối tác trong xây dựng, PCCC và cơ điện tại Bắc Ninh và các tỉnh lân cận.